Ελευθερία Καλπούζου – Το σώμα που επιμένει

Η Ελευθερία Καλπούζου (γ.1999) είναι εικαστικός και σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών με επιβλέποντα καθηγητή τον Παντελή Χανδρή. Στο πλαίσιο των σπουδών της φοίτησε στην École Nationale Supérieure des Beaux-Arts στο Παρίσι, στα εργαστήρια των Helene Delprat και Cyril Tricaud (Fresco). Παράλληλα με τη ζωγραφική και την νωπογραφία, εξειδικεύεται στην αναλογική φωτογραφία και τον σκοτεινό θάλαμο υπό την καθοδήγηση της Αθανασίας Παναγέα.

Το έργο μου προσεγγίζει το σώμα ως πεδίο φθοράς, μνήμης και μετασχηματισμού. Το σώμα εμφανίζεται αποσπασματικά, όπως θυμόμαστε αποσπασματικά. Αποδομείται και επανασυντίθεται σε υβριδικές μορφές που αιωρούνται μεταξύ παρουσίας και απουσίας.

Εκεί που λείπει κάτι από το σώμα μου, το σπάραγμα ενός αγάλματος έρχεται σαν στοιχείο επουλωτικό, με τις ενώσεις φανερά ατελείς και μερικώς συμβατές, ώστε να διατηρείται ο κατακερματισμός ως αναπόσπαστο μέρος της μορφής. Έτσι, το μάρμαρο παραμένει αρχαίο μέσα στο σύγχρονο σώμα, φέροντας τα ίχνη του χρόνου, της φθοράς και της μεταβολής και τα τραύματα δεν εξαφανίζονται ούτε αποκρύπτονται· παραμένουν ορατά ως φορείς μνήμης, ως σημεία όπου η απώλεια και η επούλωση συνυπάρχουν.

Η ίδια λογική διαπερνά και την υλικότητα των φωτογραφιών. Η αναλογική υφή, οι ατέλειες του φιλμ και τα ίχνη της διαδικασίας παραμένουν εμφανή, μετατρέποντας την εικόνα σε φορέα χρονικότητας. Η χρήση φωτογραφικού γαλακτώματος πάνω σε ύφασμα, εισάγει μια διαδικασία που δεν οδηγεί ποτέ σε μια απολύτως σταθερή ή άθικτη εικόνα. Κατά την επίστρωση, την εμφάνιση και τα πλυσίματα, τμήματα του γαλακτώματος αποκολλώνται από την επιφάνεια, αφήνοντας κενά, ρήγματα και απώλειες.

Τα φωτογραφικά τυπώματα, συγκροτούν μορφές ατελείς, ανοιχτές και μεταβαλλόμενες: κάτι διασώζεται, κάτι λείπει, και η μορφή προκύπτει ακριβώς από αυτή τη συνθήκη. Η τυχαιότητα της αποκόλλησης, τα σημεία όπου η επιφάνεια τραυματίζεται ή υποχωρεί, μετατρέπουν τη φωτογραφία σε ένα σώμα που φέρει τα δικά του ίχνη φθοράς.

Στο όριο ανάμεσα στο αρχαίο και το σύγχρονο, αναζητώ την έννοια της ανθεκτικότητας, όχι ως ακεραιότητα ή τελειότητα αλλά ως την αλήθεια που προκύπτει μέσα από την θραυσματικότητα, την επανασύνθεση και την αναγνώριση του ελλιπούς.

Πάνω σ’ αυτά τα θραύσματα, το δικό μου σώμα, ως ένα πεδίο μνήμης, αυτή η κατακερματισμένη μορφή που επιχειρώ να ξανασυνθέσω. Θραύσματα παρόντος και παρελθόντος, αυτά τα ανθρώπινα μέλη που κάποτε εφάρμοζαν τόσο καλά μεταξύ τους.*

*Βλ. Georges Didi-Huberman, Φλοιοί, μτφρ. Ρίκα Μπενβενίστε, Αθήνα: Εκδόσεις Αντίποδες, 2025 , σ. 12